Basit ortalama maliyet, ağırlıklı ortalama maliyet ve hareketli ağırlıklı ortalama maliyet olmak üzere 3 çeşit ortalama maliyet yöntemi vardır. Fiili maliyete en uygun maliyet yöntemi olarak bu 3 değerleme yönteminden biri işletme sahipleri ya da muhasebe elemanları tarafından seçilir.
1-) Basit Ortalama Maliyet Yöntemi
Miktarı önemli olmaksızın dönem başı mal mevcudu ile tüm dönem içi alımların birim maliyetlerinin basit aritmetik ortalaması alınır.
Örneğin; X malının farklı tarihlerdeki fiyatları şu şekildedir:
01.01.2018: 100 TL
03.02.2018: 120 TL
06.06.2018: 130 TL
08.10.2018: 150 TL
31.12.2018: 200 TL
Basit Ortalama Maliyet (X) : (100 + 120 + 130 + 150 + 200) / 5 = 140 TL
Dönem sonu stok miktarı 5.000 birim ise, bu işletmenin dönem sonu stok tutarı 70.000 TL (5.000 x 140) olacaktır.
2) Ağırlıklı Ortalama Maliyet Yöntemi
Bu yöntemde birim maliyet, dönem başındaki mal mevcudu ve dönem içerisinde satın alınan malların toplam maliyetlerinin, toplam mal miktarına bölünmesi şeklinde hesaplanır.
Formulü: [(Dönem Başı Stok Miktarı) x (Dönem Başı Birim Tutarı) + (Dönem İçi Alış Miktarı) x (Dönem İçi Alış Birim Tutarı)] / Toplam Birim
Örneğin; Y işletmesinin tarihler itibariyle X malı stok miktarları ve tutarları aşağıdaki gibidir:
01.01.2018: 2.000 adet X malı, birim fiyatı: 100 TL
Dönem içerisinde alınan: 3.000 adet X malı, birim fiyatı 200 TL
Ağırlıklı Ortalama Maliyet (X): [(2.000 x 100) + (3.000 X 200)] / 5.000 = 160 TL
3) Hareketli Ağırlıklı Ortalama Maliyet Yöntemi
İşletme için her yeni alış ve satış işlemi ile üretime sevk durumunda stokta bulunan mal veya ilk madde ve malzemenin ortalama birim maliyeti yeniden hesaplanır ve işletmenin satışlarında satılan ticari mallar maliyeti bu yöntem ile tespit edilir. Bu yöntemi uygulayabilmek için işletmelerin kayıtlarını sürekli envanter yöntemine göre oluşturmaları gerekecektir. Mal alımları birim maliyeti değiştirirken mal satışları stok birim maliyetlerini değiştirmemektedir.
Örneğin; Z işletmesinin X malına ilişkin 2018 yılında gerçekleştirmiş olduğu işlemler aşağıdaki gibidir:
01.01.2018: 1.000 adet X malı, birim maliyeti 20 TL
01.01.2018 stok değerleme işlemi: 1.000 x 20 = 20.000 TL tutarında X malı
05.02.2018: 200 adet X malı satılmıştır.
05.02.2018 stok değerleme işlemi: 800 x 20 = 16.000 TL tutarında X malı bulunmaktadır.
Satılan X malının maliyeti: 200 x 20 = 4.000 TL’ dir.
10.02.2018 tarihinde 400 adet X malı 10 TL birim fiyattan satın alınmıştır.
10.02.2018 stok değerleme işlemi: 800 + 400 = 1.200 adet X malı, toplam 16.000 + 400 x 8= 19.200 TL değerinde
05.04.2018 tarihinde 300 adet X malı satılmıştır.
05.04.2018 stok değerleme işlemi: 19.200 / 1.200 = 16 TL birim maliyet
Satılan Mamül Maliyeti: 300 x 16 = 4.800 TL
04.2018 tarihli Stok Tutarı: 900 x 16 = 14.400 TL
Bir Cevap YazınCevabı iptal et